“Tunpallata cambiyanmanchik ichaqa mana yunpaytachu” Arquimedes Tacas Chaupínwan rimasqanchik , Yuli Tacas

Con el titulo Atuqwan rimaykuy, Yuli Yacas acaba de poner en linea una entrevista al arpista Arquimedes Tacas de Huanca Sancos. Sigue viajando el zorro, y esta pronta la aparicion del segundo numero de Atuqpa Chupan. Them Foxes are here stay.
“Tunpallata cambiyanmanchik ichaqa mana yunpaytachu”
Arquimedes Tacas Chaupínwan rimasqanchik
Yuly Tacaspa ruwasqan
Kay qallariq riwistanchikpim, rimaniku Santiago de Lucanamarca distrito, provincia Huanca Sancos, departamento Ayacucho runawan, paypa sutinqa Arquímedes Tacas Chaupínmi. Payqa achka watatañam arpachanta tukakun, chaymanta kay kimsa qayna watakunapim hatun atipanakuy navideño “de músicos  y  bailarines” sutiyuqpi  primer pwistupi lluqsimurqa.
Lima llaqtamanqa chayamurqa warmalla kachkaspa, chay sasachakuy waranqa isqun pachak pusaq chunka kimsayuq watakunapi. Payqa sullka wawqinkunata aparikamuspa kay hatun llaqtaman ripukamurqa. Manañam allinchu kawsanankupaq llaqtankuqa karqa. Chayraykum, kay Lima llaqtapi imakunapipas llamkaspa kawsakurqa, chaynalla arpa tukuytapas ruwarqataq, ichaqa mana chaytallachu yachan guitarra, violintapas tukarqam, chaymantaqa arpachawan allinta tinkurquspan manaña saqinakunkuchu, chaynaspallanmi kawsakullan.
Mana pipas yachachirqachu arpa tukayta, kikillanmi huk arpistakunata qawa-qawaspa yacharqa, chaynam nin: “Taksaymantaraq arpa tukayta yacharqani, wakin musikukunata kikillaymi yacharqani. Manam pipas yachachiwarqachu. Ñuqaqa yacharqani tukaytaqa secundaria nisqan tukuruspayña”. Kayta ruwaspa payqa yunpaytam kusikun chay llapa runamasinkunata  tusuchispa takirichispa anchatam paytaqa kuyanku takikuynintahina. Kaytapas musiyanmi huk runapa llaqtanman rispanpas. Chaymi huklawkunapi kustumbrinta mastarichin  mana pipas  qunqananpaq.
Chaymanta rimawanku llaqtanpi chay ñawpa fiyestakuna imayna kasqanta: “Punta fiestakunaqa karqa lliw, lliw participaq uchuy hatun runakuna; pachahinallanwanmi tusuqkunapas tusukurqaku mana riki karqachu chay wachakakuna, vistimintakuna, unifurmikunapas, chayta qawarqani Navidad[1] tusuqta  warmallaraq kachkaspay, hinaptinpas manallá qullqillapachu chay tusuqkuna tusurqachu”.  Kayta nispan, payqa niwanchik imayna kunanqa  musuqman tikrarum kustumbrinku: “Kunan punchawqa manañam runamasiykunaqa ñawpahinallachu pinsanku, huk runakuna qamusqanraykum ‘sectas evangelistaskuna’ fe nisqanninchikqa asllaña, hinaspanmi ñawpa tradicionkunaqa chinkachkanñam hukmanmi kunan watakunapi rikurimuchkan”
Chaykunan llaqtanpi rikurichkan, ichaqa wakin runamasinkunaqa   huklaw llaqtamanta apamunku hukman kustumbrikunata, chayta pay nisqanpihina ruwanku “qunqaspataq icha  mana yachaspankutaq chay kustumbrikunata musuq ruwana nispanku, apamunku”. Kayta Arquimedes Tacas achka watamantaña llaqtanta kutispa qawarqa, chaymanta nin: “ñuqapa allinmi tunpallata cambiyanmanchik ichaqa mana yunpaytachu, custumbrinchiktaqa rispitananchik ‘estilunchikqa hukllam’ mana achkachu”. Chaypitaq chay wakin runamasinkunapa rikchayninkunapi allinllam apamusqan ichaqa manataq llapayninpaqqa chaynachu.
Chaymanta  paypas niwanchik imayna chay: “‘encargadukunapas’ manañam ñawpahinallachu fiyestata ruwanku, hukmantaña”, hinaspanmi hamutan “paykunaqa mana kwintata qunkuchu utaq yachaytukuspa huk custumbrikunata ruwachkanku kustumbrinchikmi nispanku”.Chaytam rimaynin tukunanpaq niwanchik: “Chaynállach kambio, modernidad chayarun runakunapa llaqtaman, kunanqa   ímach kay watakunapi kanqa”
Payqa kay hatun llaqtaman chayamuspan arpachanta, kustumbrinkunata apakamurqa, chaylla kunan punchawkunaqa wakin runamasinkunawan “Navidadtapas kaypim musuqmanta kawsarirqaniku llapam ayllu  masiykuwan”. Ñawpa pachakunapi, kay kustumbriqa mana karqachu chaymanta paykunaqa paypa nisqanpihina “institusiyunta furmaruniku chayta  ruwaniku kay Lima llaqtapi llaqtayniykupi ruwasqanhinatam”. Chay fidirasiyunpiqa [FEDIL][2] llapa anexu runakuna sapa wata huñunakuspanku kustumbrinmanhina kay hatun llaqtapi ruwanku. Kayta ruwaspa paykunaqa kustumbrinta mana chinkachiyta munankuchu, astawan wawankunapa sunqu rurunpi mastarikunanta munanku.
 

[1]Kay tusuytaqa huk llaqtakunapi Wayliyawanmi sutichanku.
[2] Federación Distrital de Lucanamarca

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s